Başka Şeyler

İhsan Oktay Anar iyi romancı değildir ama bazan iyi minyatürcüdür. Eyüp Can bugünkü başyazısında uzunca bir minyatürünü aktarmış: http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalYazar&ArticleID=1098415 . İyi etmiş. Sahne güzel, anlatım yer yer ustaca. Ama aradaki dil ve üslup hataları bana batıyor. “kullarının akıllarını kullanmalarına kısıtlama getirdiğinden...”  Kısıt  ve  kısıtlama , dil devriminin 1940'lardaki ikinci kuşak ürünlerindendir. Umumi yazı diline 1961-62'den önce girmezler. Arkaizan bir üslup denemesinin yapıldığı metinde, Fatih Sultan Mehmet filminde kol saati takan yeniçeriler kadar sakil duruyor. “beynelmilel meseleler üzerinde derin bir tefekküre dalmıştı...”  Beynelmilel  buram buram dönem kokan bir kelimedir, ama burada dönem yanlış. 1930'dan eski örneğini ben bulamadım, ama sanırım I. Dünya Savaşı civarında, 1910'larda icat edilmiş olmalı, post-Osmanlı neo-Osmanlıcası. 1950'lerde zirve yaptı, 1970'lere doğru sön...

Dün gece oturmuş, Nurullah Ataç’ın denemelerini yeniden karıştırırken “Dilimiz Üzerine” başlıklı denemesine rastladım. Okuyunca aynı minvaldeki Bir Roni Margulies yazısını hatırladım. “Tahir Efendi Bana Kelp Demiş.” (1) başlıklı yazısında Margulies de, Ataç gibi, dilin doğal değişiminden memnuniyetini dile getiriyor ve dilin bu değişimlerden zarar görmeyeceğini ileri sürüyordu. Dil hakkında düşünürken, Bülent Arınç’ın “Kürtçe medeniyet dili değildir.” mealindeki sözü de aklıma geldi hemen. Bu üçünü hemen bağlayıp bir şeyler söylemek istedim ve o niyetle oturdum yazıyı yazmaya. “Dil niye değişir?” sorusuyla başlamak doğru olacak sanıyorum. Bu, ya Normen İstilasıyla birlikte İngilizcenin Fransızcadan fazlaca sözcük ve söyleyiş özelliği almasındaki gibi kültürel etkileşim ile olur, ya erken cumhuriyet dönemindeki gibi devlet politikası ile olur, ya da dil doğal olarak, kendiliğinden değişir. Kökenbilimci Sevan Nişanyan, bir sohbetinde, dildeki söyleyiş özelliklerinin on yı...